واردات کالا به شیوهی ملوانی، سالهاست که نبض اقتصادی بنادر جنوبی ایران را در دست دارد و معیشت بسیاری از خانوادهها به آن گره خورده است. توجه به این نکته لازم است که بهدلیل حساسیتهای اقتصادی و تغییر در سیاستهای ارزی، قوانین گمرک ته لنجی و ملوانی همواره دستخوش تغییرات و اصلاحات گستردهای میشود.
آگاهی از این مقررات جدید برای ملوانان، لنجداران و بازرگانان یک مزیت و یک ضرورت حیاتی محسوب میشود. آنها با آگاهی از قوانین گمرک ته لنجی و ملوانی، میتوانند کالاهای مورد نظر خود را به شکل قانونی وارد کشور کنند و از جریمههای سنگین و توقیف کالا نیز جلوگیری نمایند.
در این مقاله، قصد داریم با نگاهی جامع و بهروز، مسائل قانونی رویهی ملوانی، از سقف مجاز ارزشی و وزنی گرفته تا مراحل اظهار کالا و معافیتهای مالیاتی را بررسی کنیم. اگر شما هم تمایل دارید با قوانین جدید گمرک برای واردات کالای ته لنجی و ملوانی آشنا شوید، پیشنهاد میشود چند دقیقه از زمان ارزشمند خود را به خواندن مطلب پیش رو اختصاص دهید.
واردات ملوانی یا ته لنجی چیست؟ تعریف دقیق رویهی ملوانی
واردات ملوانی یا ته لنجی یکی از رویههای خاص واردات کالا در مناطق ساحلی کشور است که با هدف حمایت از معیشت ملوانان و ساماندهی تجارت خرد مرزی تعریف شده است.
در این روش، ملوانان مجاز هستند در چارچوب قوانین مشخص، مقدار معینی کالا را بدون انجام تشریفات کامل واردات تجاری و با معافیت یا تخفیف در پرداخت عوارض گمرکی وارد کشور کنند.
این کالاها معمولاً همراه شناورهای سنتی وارد میشوند و تنها برای مصرف داخلی یا فروش محدود در بازارهای مشخص مجاز هستند. رویهی ملوانی، مشمول محدودیتهایی از نظر نوع کالا، وزن، ارزش و دفعات ورود در طول سال است و هرگونه تخطی از این مقررات میتواند مشمول جریمه یا ضبط کالا شود.
آشنایی دقیق با این فرایند برای جلوگیری از مشکلات حقوقی و گمرکی اهمیت بالایی دارد. اگر میخواهید جزئیات کاملتری دربارهی واردات ته لنجی بدانید، پیشنهاد میکنیم مقالهی واردات ملوانی (ته لنجی) چیست را مطالعه کنید.
قوانین جدید گمرک برای کالای ته لنجی و ملوانی
در سالهای اخیر، قوانین جدید گمرک برای کالای ته لنجی و ملوانی در ایران بهطور رسمی بر اساس قانون ساماندهی و نظارت بر تجارت مرزی (کولبری و ملوانی) و مصوبات اجرایی آن تعیین شده است. هدف از این قانون، شفافسازی واردات، حمایت از معیشت مرزنشینان و جلوگیری از قاچاق کالا است.
طبق این قانون، واردات کالا از طریق شناورهای سنتی با ظرفیت ناخالص کمتر از ۵۰۰ تن در بنادر جنوبی کشور (رویهی ملوانی) مجاز است، اما باید در چارچوب مقررات و سقفهای تعیینشده انجام شود.
طبق آییننامههای جدید، واردات ته لنجی دیگر یک فعالیت خارج از ضابطه نیست؛ بلکه تحت نظارت مستقیم «ستاد مرکزی مبارزه با قاچاق کالا و ارز» و گمرک قرار گرفته است. مهمترین نکته در قوانین جدید، دورهی گذار ۵ ساله است؛ یعنی معافیتها به تدریج کاهش مییابند و ملوانان باید به سمت ثبت سفارش رسمی حرکت کنند تا درآمد و فعالیت شغلی آنها با مشکلات و مسائل قانونی مواجه نشود.
تغییرات سقف مجاز واردات کالا
بر اساس آخرین ابلاغیهها، محدودیتهای جدیدی برای کنترل حجم کالای ورودی وضع شده است. در این بخش دربارهی این محدودیتهای قانونی صحبت میکنیم:
- تعداد سفر: هر شناور ملوانی (لنجهای زیر ۵۰۰ تن) مجاز است حداکثر ۶ نوبت در سال از مزایای معافیت ملوانی استفاده کند.
- سقف ارزشی: در حال حاضر، سقف معافیت برای هر ملوان در هر سفر مبلغی حدود ۱۰۰ میلیون ریال (۱۰ میلیون تومان) در نظر گرفته شده است البته در برخی مصوبات جدید صحبت از سقف ۵۰۰ یورو در هر سفر و تا ۱۲۰۰ یورو در سال است که بسته به استان مرزی میتواند متغیر باشد.
- محدودیت وزنی: برای کالاهای سنگین، سقف وزنی ۷۵ تن به ازای هر بارگیری لنج (مجموع سهمیهی ملوانان) تعیین شده است که فراتر از آن مشمول جریمههای سنگین یا توقیف کالا میشود.
مقررات جدید ثبت و اظهار کالا
دیگر زمان آن گذشت که کالاها بدون هیچ مدرکی از لنج تخلیه شوند. طبق قوانین تازه:
- سامانهی جامع تجارت (NTSW): تمامی کالاهای وارداتی باید در سامانههای هوشمند گمرکی ثبت و اظهار شوند.
- کارت ملوانی هوشمند: تنها ملوانانی که دارای کارت فعال و تأییدشده از سوی سازمان بنادر و دریانوردی هستند، مجازند از سهمیهی ته لنجی یا رویهی ملوانی استفاده کنند.
- شناسه کالا: برخی اقلام حساس (مانند لوازم خانگی بزرگ) برای خروج از شهرهای ساحلی نیازمند اخذ شناسه کالا و رهگیری هستند تا در جادهها به عنوان کالای قاچاق توقیف نشوند.
مالیات و عوارض گمرکی تازه
یکی از بزرگترین تغییرات، قانونی شدن خروج کالا از استانهای مرزی است که مشمول ضوابط مالیاتی جدید شده است:
- مالیات بر ارزش افزوده: برای اینکه کالای ملوانی بتواند برگه سبز دریافت کند و بهصورت قانونی در سراسر کشور جابجا شود، پرداخت ۵ درصد مالیات بر ارزش افزوده (بر اساس ارزش بارنامه) الزامی است.
- معافیتهای پلکانی: اقلام خوراکی و اساسی همچنان از معافیتهای بالاتری (گاهی تا ۱۰۰ درصد) برخوردارند، اما کالاهای غیرخوراکی و لوازم برقی مشمول پرداخت سود بازرگانی با تخفیفهای ویژه (غالباً ۵۰ درصد تخفیف نسبت به واردات تجاری) هستند.
- ضمانتنامهها: گمرک این امکان را فراهم کرده است که ملوانان برای پرداخت عوارض، از ضمانتنامههای بانکی ۳ ماهه استفاده کنند تا فشار نقدینگی بر آنها کاهش یابد.
![]()
معافیتها و محدودیتها در واردات ته لنجی و ملوانی
یکی از مهمترین بخشهای قوانین گمرک ته لنجی و ملوانی، تعیین معافیتها و محدودیتهایی است که برای ساماندهی این نوع واردات در نظر گرفته شدهاند. هدف از این مقررات، حمایت از معیشت ملوانان، جلوگیری از تبدیل رویه ملوانی به واردات تجاری و کنترل حجم و نوع کالاهای ورودی به کشور است.
بر همین اساس، فقط کالاهای مشخص و در چارچوب ضوابط تعیینشده مشمول معافیت میشوند و هرگونه تخطی از این قوانین میتواند منجر به جریمه یا ضبط کالا شود.
کالاهای معاف از عوارض
در چارچوب رویهی ملوانی، برخی کالاهای مجاز و مورد نیاز مصرفی که هر ساله بر اساس بخشنامههای گمرک تعیین میشوند، میتوانند مشمول معافیت جزئی یا کامل از حقوق ورودی شوند.
این کالاها معمولاً اقلام مصرفی غیرتجملی هستند که واردات آنها در سقف ارزش و مقدار تعیینشده مجاز است. نوع کالا، میزان معافیت و شرایط اعمال آن، تابع آخرین مقررات و جداول مصوب گمرک است و ممکن است در دورههای مختلف تغییر کند.
توجه داشته باشید که عمال این معافیتها منوط به ورود کالا از شهرهای مجاز واردات ته لنجی و ملوانی و توزیع آن در همان مناطق تعیینشده است.
محدودیتهای وزن و ارزش کالا
یکی از چالشبرانگیزترین بخشهای قوانین گمرک ته لنجی و ملوانی، تعیین سقف مجاز واردات از نظر ارزش، وزن و نوع کالا است.
برای هر ملوان، سقف مشخصی از نظر ارزش کالا در هر سفر و در مجموع سالانه تعیین میشود. این سقفها بهصورت دورهای و بر اساس سیاستهای تجارت مرزی اعلام میگردند و تجاوز از آنها باعث خروج کالا از شمول رویهی ملوانی و مشمول شدن آن به مقررات کامل واردات تجاری خواهد شد.
میزان کالای قابل تخلیه از هر شناور سنتی نیز تابع ظرفیت ثبتشده شناور و محدودیتهای اعلامی گمرک است. همچنین برای برخی کالاها، محدودیت عددی اعمال میشود تا ماهیت مصرفی و خُرد واردات حفظ شود. ورود مقادیر غیرمتعارف از یک کالا میتواند از سوی گمرک بهعنوان واردات تجاری تلقی شود و مشمول جریمه یا ضبط کالا گردد.
شرایط ویژهی واردات کالای ته لنجی برای ملوانان
برای بهرهمندی از مزایای پیشبینیشده در قوانین گمرک ته لنجی و ملوانی، ملوانان باید واجد شرایط قانونی مشخصی باشند که توسط مراجع ذیصلاح احراز میشود. عدم رعایت این شرایط میتواند موجب خروج کالا از شمول رویهی ملوانی و اعمال مقررات کامل واردات شود. در ادامه دربارهی شرایط ویژهی رویهی ملوانی برای ملوانان اشاره میکنیم:
- داشتن کارت معتبر ملوانی از سازمان بنادر و دریانوردی
- رعایت سقف مجاز دفعات تردد در طول سال
- لزوم احراز هویت ملوان در فرایند اظهار
مراحل قانونی واردات کالاهای ته لنجی و ملوانی
واردات کالا از طریق رویهی ملوانی تنها در صورتی قانونی تلقی میشود که تمام مراحل آن مطابق ضوابط اعلامی گمرک جمهوری اسلامی ایران انجام شود.
در قوانین گمرک ته لنجی و ملوانی تأکید شده است که هرگونه ورود کالا بدون اظهار رسمی یا خارج از فرایندهای تعیینشده، در حکم تخلف گمرکی خواهد بود؛ بههمیندلیل، آشنایی با مراحل قانونی واردات برای ملوانان و فعالان این حوزه اهمیت ویژهای دارد.
مدارک لازم برای اظهار کالا
برای اظهار قانونی کالای ته لنجی و ملوانی، ارائهی مدارک مشخص به گمرک الزامی است. این مدارک معمولاً شامل اسناد هویتی ملوان، مدارک شناور، فهرست کالاهای واردشده (لیست بار)، اسناد حمل و مدارک مربوط به احراز رویه ملوانی است.
اطلاعات ارائهشده باید با کالای تخلیهشده مطابقت کامل داشته باشد و هرگونه مغایرت میتواند منجر به اعمال جریمه، اصلاح اظهارنامه یا توقیف کالا شود.
مراحل پرداخت عوارض و مالیات
پس از ثبت اظهارنامه و بررسی اولیه کالا، وضعیت معافیت یا مشمول بودن حقوق ورودی، مالیات و سایر عوارض گمرکی مشخص میشود.
در مواردی که کالا مشمول پرداخت عوارض و مالیات باشد، پرداخت از طریق درگاهها و سامانههای رسمی گمرک انجام میگیرد. ترخیص کالا، منوط به تسویهی کامل مبالغ تعیینشده و تأیید نهایی واحد گمرکی است.
زمانبندی و نحوهی ترخیص کالا
پس از تکمیل اظهار و پرداختهای لازم، کالا وارد مرحله کنترل و ارزیابی میشود. در صورت تأیید مدارک و تطابق کالا با اظهارنامه، مجوز ترخیص صادر خواهد شد.
رعایت مهلتهای مقرر برای انجام تشریفات گمرکی اهمیت زیادی دارد؛ زیرا تأخیر در ترخیص میتواند منجر به اعمال هزینههای اضافی یا محدودیتهای قانونی شود. ترخیص نهایی کالا در رویهی ملوانی صرفاً از طریق گمرکات و بنادری انجام میشود که طبق ضوابط و بخشنامههای گمرک جمهوری اسلامی ایران برای این رویه تعیین شدهاند.
نکات مهم برای رعایت قوانین گمرکی و جلوگیری از جریمه
با توجه به حساسیت قوانین گمرک ته لنجی و ملوانی و تغییرات دورهای بخشنامهها، کوچکترین بیاطلاعی یا اشتباه در اظهار کالا میتواند موجب خروج محموله از شمول این رویه و اعمال مقررات واردات تجاری شود. در نتیجه آشنایی با نکات کلیدی و رعایت اصول قانونی برای ملوانان و فعالان این حوزه ضروری است. در ادامه چند مورد از نکات مهم برای رعایت قوانین گمرکی و جلوگیری از جریمه را بیان میکنیم:
- اظهار دقیق و صادقانهی نوع، تعداد و ارزش کالا در سامانههای گمرکی
- اطمینان از مجاز بودن کالا پیش از خرید و حمل
- رعایت سقفهای تعیینشده از نظر ارزش، وزن و تعداد اقلام
- استفادهی صرف از سهمیهی قانونی ملوانان واجد شرایط
- انجام تشریفات گمرکی فقط از بنادر و گمرکات مجاز
- پیگیری آخرین بخشنامهها و دستورالعملهای گمرکی پیش از هر سفر
![]()
شرکت بازرگانی گزدرازی؛ مجموعهای معتبر برای واردات قانونی کالای ملوانی
واردات کالاهای ته لنجی و ملوانی، با وجود مزایا و معافیتهای گمرکی، نیازمند رعایت دقیق قوانین و بخشنامههای گمرک است. رعایت قوانین گمرک برای واردلات ته لنجی و ملوانی باعث میشود که از جریمه، توقیف کالا یا مشکلات قانونی جلوگیری شود. اطلاع کامل از سقفهای مجاز، معافیتها، محدودیتها و مراحل قانونی ترخیص برای هر ملوان یا واردکننده ضروری است.
شرکت بازرگانی گزدرازی، با تجربه و دانش تخصصی در حوزه واردات ملوانی، خدمات واردات کالای ته لنجی و ملوانی را بهصورت حرفهای از صفر تا صد ارائه میدهد. اگر قصد دارید واردات را بهصورت کامل به این مجموعه بسپارید، میتوانید از تیم اجرایی شرکت بازرگانی گزدرازی کمک بگیرید.
همچنین اگر میخواهید خودتان مراحل قانونی را انجام دهید، میتوانید از مشاورههای تخصصی و راهنماییهای عملی این شرکت بهرهمند شوید. برای سپردن کار واردات کالای ته لنجی به این مجموعه یا دریافت مشاورهی تخصصی میتوانید با شمارههای زیر تماس بگیرید:
دفتر تهران: ۰۲۱۸۸۶۴۱۵۱۸ – ۰۲۱۸۸۶۴۱۵۱۹
دفتر بوشهر: 07733330332 - 07733340118