تخلفات گمرکی چیست؟

تخلفات گمرکی چیست و چرا آشنایی با آن برای فعالان تجارت اهمیت زیادی دارد؟ هرگونه بی‌توجهی به قوانین و مقررات گمرکی می‌تواند روند ترخیص کالا را با مشکل مواجه کرده و برای صاحب کالا هزینه، جریمه یا حتی پیامدهای قانونی جدی به همراه داشته باشد. این موضوع به‌ویژه در فرآیند واردات کالا اهمیت بیشتری پیدا می‌کند؛ زیرا اشتباه در اظهار اطلاعات، ارزش‌گذاری، تعرفه، اسناد یا رعایت نکردن الزامات قانونی، گاهی بدون قصد قبلی رخ می‌دهد. ازاین‌رو شناخت انواع تخلفات گمرکی و آگاهی از راه‌های پیشگیری از آن‌ها، به تجار کمک می‌کند با اطمینان بیشتری فعالیت کنند و ریسک‌های مالی و حقوقی خود را کاهش دهند. در این مقاله از سایت زیبال، می‌خواهیم به بررسی تخلفات گمرکی، مجازات آن‌ها و نحوه جلوگیری از وقوع تخلفات بپردازیم. پس تا انتهای این مطلب با ما همراه باشید.

تخلفات گمرکی چیست و انواع آن

یکی از سوالات رایج در دنیای تجارت این است که تخلفات گمرکی چیست؟ تخلفات در گمرک به مجموعه اقداماتی گفته می‌شود که برخلاف قوانین و مقررات گمرکی انجام می‌شوند و می‌توانند روند واردات و صادرات کالا را با مشکل مواجه کنند. برخی از این تخلفات با هدف کاهش هزینه‌های گمرکی، پرداخت عوارض کمتر یا کسب سود بیشتر رخ می‌دهند.

البته تخلفات گمرکی همیشه عمدی نیستند و ممکن است به دلیل بی‌اطلاعی از مقررات یا ارائه اطلاعات نادرست در اظهارنامه نیز انجام شوند. این موضوع در فرایندهایی مانند واردات کالا به مناطق آزاد نیز اهمیت زیادی دارد؛ زیرا رعایت نکردن مقررات مربوط به ورود، خروج و اظهار کالا در برخی شرایط می‌تواند پیامدهای قانونی زیر را برای صاحب کالا به همراه داشته باشد:

• جریمه‌های گمرکی و مالی
• توقیف یا ضبط کالا
• پیگیری و اتهامات کیفری

شدت و نوع مجازات نیز وابسته به ماهیت تخلف، میزان آن و مقررات قانونی است. به همین دلیل، آشنایی با قانون تخلفات گمرکی و ثبت دقیق اطلاعات و اسناد، یکی از مهم‌ترین اقدامات برای فعالان حوزه تجارت خارجی به شمار می‌رود و می‌تواند از بروز بسیاری از مشکلات و هزینه‌های پیش‌بینی‌نشده جلوگیری کند.

بیشتر بخوانید: ترخیص کالا از گمرک شهید رجایی

انواع تخلفات گمرکی

تخلفات گمرکی با توجه به نوع رفتار، میزان تاثیر آن بر روند تجارت و خسارتی که ممکن است به حقوق دولت وارد کند، شکل‌های مختلفی دارند. به‌طور کلی، این تخلفات را می‌توان در دو گروه تخلفات گمرکی عام و خاص تقسیم‌بندی کرد که هرکدام شرایط و پیامدهای متفاوتی دارند.

تخلفات گمرکی عام

تخلف گمرکی عام زمانی مطرح می‌شود که اظهار کالا یا نحوه انجام تشریفات گمرکی با قوانین و مقررات تعیین‌شده مطابقت نداشته باشد. در واقع، هر اقدامی که برخلاف ضوابط مربوط به ورود، خروج، اظهار یا کنترل کالا انجام شود، می‌تواند در این گروه قرار بگیرد. این تخلف لزوما به معنای وارد شدن خسارت مالی مستقیم به دولت نیست. بااین‌حال، نقض مقررات می‌تواند زمینه جرائم گمرکی را فراهم کند. برخی از مصادیق تخلفات گمرکی عام عبارت‌اند از:

• عدم اظهار کالا مطابق قوانین و مقررات گمرکی
• ارائه اطلاعات نادرست یا ناقص درباره کالا در زمان اظهار
• رعایت نکردن الزامات و ضوابط تعیین‌شده برای انجام تشریفات گمرکی
• مغایرت مشخصات اظهارشده با کالا یا اسناد ارائه‌شده
• انجام اقدامات برخلاف مقررات گمرکی مربوط به واردات یا صادرات کالا 

تخلفات گمرکی خاص

تخلفات گمرکی خاص، علاوه بر نقض مقررات، با موضوعاتی مانند تضییع حقوق مالی دولت، پرداخت کمتر از میزان واقعی عوارض و مالیات یا ایجاد خسارت اقتصادی ارتباط دارند. در نتیجه، این دسته از تخلفات پیامدهای مالی جدی‌تری برای صاحب کالا به همراه خواهند داشت. از مهم‌ترین نمونه‌های تخلفات گمرکی خاص می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• عدم اعلام یا اعلام نادرست ارزش کالا با هدف کاهش حقوق و عوارض گمرکی
• طبقه‌بندی نادرست کالا و انتخاب تعرفه‌ای متفاوت از ماهیت واقعی کالا
• ارائه اطلاعات نادرست درباره تعداد، وزن، نوع یا سایر مشخصات کالا
• اقداماتی در جهت پرداخت کمتر حقوق ورودی و مالیات 
• موارد مرتبط با قاچاق کالا، احکام و ضمانت‌اجراهای قانونی 

نکته مهم این است که تشخیص نوع تخلف و میزان مسئولیت صاحب کالا، به شرایط پرونده، نوع اقدامات انجام‌شده و مقررات مربوطه بستگی دارد. به همین ترتیب، آگاهی از ضوابط گمرکی و بررسی دقیق اسناد و اطلاعات پیش از اظهار کالا توسط کارشناسان شرکت‌های بازرگانی همچون گزدرازی، می‌تواند از بسیاری از اختلافات، جریمه‌ها و هزینه‌های اضافی جلوگیری کند.

رایج ترین و مهم‌ترین تخلفات گمرکی

شناخت انواع تخلفات گمرکی زمانی ارزشمندتر می‌شود که بدانیم این تخلفات در عمل چگونه رخ می‌دهند. در ادامه، رایج‌ترین مواردی را بررسی می‌کنیم که بازرگانان باید در زمان انجام تشریفات گمرکی به آن‌ها توجه داشته باشند.

عدم اظهار کالا

عدم اظهار زمانی اتفاق می‌افتد که بخشی از کالاهای موجود در محموله در اظهارنامه گمرکی درج نشود. این خطا ممکن است عمدی و با هدف کاهش حقوق و عوارض گمرکی یا در اثر بی‌دقتی و ناآگاهی از مقررات رخ دهد. در صورت شناسایی مغایرت از سوی بازرسان گمرک، صاحب کالا باید علاوه بر مبالغ قانونی، جریمه تخلفات گمرکی را نیز پرداخت کند. برای پیشگیری از این مشکل، تطبیق دقیق فهرست کالا، فاکتور، پکینگ‌لیست و محموله واقعی پیش از اظهار اهمیت زیادی دارد.

اظهار نادرست کالا

در اظهار نادرست، اطلاعات ارائه‌شده در اظهارنامه با ماهیت یا مشخصات واقعی کالا مطابقت ندارد. برای نمونه، ممکن است کالایی با مشخصات، ارزش یا تعرفه‌ای متفاوت اظهار شود و در نتیجه میزان حقوق ورودی و عوارض پرداختی تغییر کند. چنین مغایرتی، به‌خصوص اگر با هدف کاهش پرداخت‌های گمرکی انجام شده باشد، می‌تواند پیامدهای جدی از جمله مطالبه مبالغ متعلقه و جریمه به دنبال داشته باشد. بر این اساس، بازرگان باید پیش از ثبت اظهارنامه، مشخصات کالا و اسناد خرید را با دقت بررسی کند.

تخلفات انتظامی

تخلفات انتظامی مربوط به رعایت نکردن برخی الزامات و مقررات گمرکی است و شاید بدون ایجاد منفعت مالی برای صاحب کالا اتفاق بیفتند. برای مثال، لنگر انداختن، فرود آمدن یا پهلو گرفتن وسیله نقلیه بدون انجام اقدامات گمرکی و دریافت مجوزهای لازم، می‌تواند از مصادیق تخلفات انتظامی باشد. در چنین وضعیتی، رعایت مقررات و اخذ مجوزهای لازم به اندازه اطلاعات مالی اظهارنامه اهمیت دارد.

اعلام نادرست کشور مبدا

کشور مبدا کالا یکی از اطلاعات مهم در اظهارنامه است و اعلام نادرست آن می‌تواند بر حقوق ورودی و سایر الزامات مربوط به کالا اثر بگذارد. اگر بازرگان کشور مبدا را برخلاف واقعیت اعلام کند و این اشتباه موجب کاهش پرداختی‌های گمرکی یا تضییع حقوق دولت شود، این شخص علاوه بر پرداخت مبالغ واقعی مشمول مجازات تخلفات گمرکی نیز می‌شود. برای جلوگیری از این مشکل، بهتر است اطلاعات مربوط به مبدا کالا با اسناد معتبر، از جمله گواهی مبدا و سایر مدارک تجاری، پیش از اظهار تطبیق داده شود.

اقدام عملی

اقدام عملی از دیگر مواردی است که بازرگانان باید نسبت به آن آگاهی داشته باشند. در این حالت، کالا بدون طی کردن فرآیند قانونی اظهار و تشریفات گمرکی مربوطه، از گمرک خارج می‌شود یا کالایی برخلاف عنوان و مشخصات واقعی آن اظهار می‌گردد. چنین اقدامی می‌تواند با هدف کسب سود بیشتر یا دور زدن مقررات انجام شود و در صورت احراز، پیامدهای قانونی به دنبال داشته باشد. بر همین مبنا، خروج کالا از گمرک بدون تکمیل فرآیندهای قانونی یا ارائه اطلاعات خلاف واقعیت، ریسک بالایی برای صاحب کالا ایجاد می‌کند.

بیشتر بخوانید: ترخیص کالا از گمرک بوشهر

قوانین تخلفات گمرکی

آشنایی با قوانین تخلفات گمرکی به بازرگانان کمک می‌کند تا هنگام واردات و ترخیص کالا، از اشتباهاتی که می‌تواند به جریمه یا پیگرد قانونی منجر شود، جلوگیری کنند. برخی از مهم‌ترین مواد مرتبط با این موضوع عبارت‌اند از:

• ماده ۱۳: چنانچه صاحب کالا تا ۳۰ روز پس از صدور رای قطعی کمیسیون، حقوق ورودی را پرداخت نکند، گمرک می‌تواند پس از گذشت ۴ ماه از ورود کالا و بدون ارسال اخطار، آن را به فروش برساند و حقوق گمرکی را از محل مبلغ حاصل از فروش وصول کند.
• ماده ۲۶: تخلیه وسایل نقلیه آبی و هوایی باید در لنگرگاه‌ها و فرودگاه‌های مجاز انجام شود. این وسایل تا زمانی که تشریفات گمرکی به پایان نرسیده، مجاز به عبور نیستند و در صورت رعایت نکردن این الزام، مشمول جریمه تخلفات گمرکی خواهند شد.
• ماده ۲۷: چنانچه اطلاعات درج‌شده در اظهارنامه با کالای واردشده مطابقت نداشته باشد یا برای انجام تشریفات از اسناد جعلی استفاده شود، عمل انجام‌شده تخلف گمرکی محسوب شده و جریمه به آن تعلق می‌گیرد.
• ماده ۲۸: اختلاف در تعداد کالا، چه به صورت کمتر و چه بیشتر از میزان اظهارشده، از مواردی است که برای آن جریمه گمرکی در نظر گرفته می‌شود.
• ماده ۲۹: قانون امور گمرکی مواردی همچون واردات یا صادرات کالای غیرمجاز، خارج نکردن کالای واردات موقت در مهلت تعیین‌شده، خروج کالا بدون تسویه کامل حقوق گمرکی و ایجاد تغییر یا کسری در کالای ترانزیت خارجی را از مصادیق تخلفات گمرکی و قاچاق در نظر می‌گیرد. در چنین شرایطی، کالا یا ارزش آن می‌تواند به‌عنوان جریمه تخلفات گمرکی از متخلف دریافت شود.

تفاوت تخلف گمرکی و قاچاق

در جدول زیر به بررسی تفاوت‌های میان تخلفات گمرکی با قاچاق پرداخته‌ایم:

برای درک ساده‌تر این تفاوت، فرض کنید یک بازرگان در زمان اظهار کالا، بخشی از مشخصات محموله را اشتباه اعلام کرده و با یک تخلف گمرکی روبه‌رو شده است. حالا اگر همین بازرگان کالا را بدون انجام تشریفات قانونی و از مسیر غیرمجاز وارد کشور کند، موضوع دیگر صرفا تخلف گمرکی نیست و قاچاق کالا محسوب می‌شود.

بیشتر بخوانید: ترخیص کالا از گمرک بندر عباس

جمع‌بندی

در نهایت، آگاهی از اینکه تخلفات گمرکی چیست و چه پیامدهایی دارد، به واردکنندگان کمک می‌کند با اظهار دقیق، رعایت مقررات و تکمیل صحیح مدارک، ریسک جریمه و مشکلات قانونی را کاهش دهند. علاوه‌براین استفاده از خدمات شرکت‌های بازرگانی، بررسی اسناد و مشاوره تخصصی گمرکی می‌تواند احتمال بروز خطا در فرآیند واردات و ترخیص کالا را به حداقل برساند.

اگر می‌خواهید خدمات ترخیص کالا را با اطمینان بیشتری انجام دهید و از بروز هزینه‌های ناشی از تخلفات گمرکی پیشگیری کنید، همین حالا با کارشناسان شرکت بازرگانی زیبال تماس بگیرید و امور گمرکی خود را به یک تیم متخصص بسپارید.

۰۷۷-۳۳۳۳۴۴۴۶

۰۷۷-۳۳۳۳۴۴۴۷

سوالات متداول

اگر مشخصات کالای اظهارشده با محموله واقعی مطابقت نداشته باشد چه می‌شود؟

در صورت وجود مغایرت، صاحب کالا باید مابه‌التفاوت حقوق و عوارض و همچنین جریمه یا سایر تبعات قانونی را پرداخت کند.

چگونه می‌توان پیش از ترخیص، ریسک بروز تخلف گمرکی را کاهش داد؟

با بررسی دقیق اسناد، مشخصات کالا، ارزش، وزن، تعداد و کد تعرفه پیش از اظهار می‌توان احتمال بروز تخلف را کاهش داد. در پرونده‌های پیچیده نیز بهتر است از دانش و تجربه ترخیص‌کاران متخصص همچون گزدرازی کمک بگیرید